Ai rồi cũng (từ từ) lớn

    Mình vốn rất trẻ con, tính khó chiều, hay ý kiến, hay không nghĩ cho người khác, chỉ thích tiến không thích lùi. Đặc biệt là lúc nào cũng thích đúng. Thế nên bạn bè thân hoặc do chơi với nhau từ bé nên quen cái nét dở hơi hoặc là do bản thân những người bạn đó rất bao dung cho cái trẻ con của mình. Nghĩ lại thì âu cũng là cái tốt. 

    Không biết sau khi học tiến sĩ hay sau khi có con hoặc là do cả hai, có những lúc chợt thấy mình ...lớn. Thỉnh thoảng biết dừng lại trước khi nói ra những câu có thể làm đau người khác.

    Mình có đọc trong một cuốn sách nói rằng tính cách của một người còn phát triển và thay đổi cho đến cuối những năm 20 đầu những năm 30 tuổi. Nhìn lại thì mình từ trước đến giờ "lớn lên" rất chậm. Cái tính không biết lo trước lo sau hình thành trong một môi trường không bon chen. Ngày ngày từ nhà đến trường, từ trường về nhà, hoặc ra đồng làm mấy việc cắt cỏ chăn trâu, cấy lúa. Trong lớp lúc nào cũng gần như là nhất. Ngoài những thời điểm không mấy vui vẻ ngày cấp 2 thì không có va đập gì nhiều. Cuộc sống chậm làm người ta lớn lên rất chậm.

    Một phần là do bản thân vốn không quan tâm đến cách nhìn của người khác và khá vô tâm. Nhưng đời người có mấy ai hoàn hảo phải không (haha). 

    Lớn lên, ngoài biết nghĩ một chút cho người khác còn bao gồm rất nhiều lúc tự nhìn lại để hiểu mình, để biết mình không thích những điểm gì ở bản thân rồi từ từ khắc phục. Một người, dù có thấy bản thân nhiều lỗ hổng cũng không nên tự dằn vặt rồi ghét bỏ chính mình. Ngay đến chính mình còn không bao dung được thì rất khó để bao dung người khác.

    Đến lúc phải trưởng thành rồi mà vẫn được chấp nhận những phút dở hơi nên mình sẽ từ từ lớn. Từ từ nhưng nhất định sẽ lớn.

Edmonton, 20241006.

"On writing well"

 Writing well should not be a mission impossible for non-native speakers. It should not be...

(Made on Canva)

I have heard my friends and colleagues talking about paper rejection with heavy comments from the editors and reviewers on the "broken English" from non-native speakers. I have read some of the papers in that line. Many of them are not bad, many others are impossible to comprehend. 

I have lived all of my academic life as a non-native speaker. I couldn't understand a sentence in the first term of learning science in Russian. When my listening skills got to a decent level, I moved to an English-based program for my Master's degree, in countries where English was not their official language. My whole scientific journey was in foreign languages. I have always struggled to express my ideas. One of my biggest fears is that no matter how hard I try, I'm still a foreigner, I write and speak as a foreigner. Most of the time, speaking and writing abilities are used to judge a person's mind. Most of the time.

As other foreigners wanting to improve their writing skills, I have taken writing courses and read books on writing. Nevertheless, I still feel I need more. The fear is rooted deep and makes me believe that I would never be great in academia or elsewhere.

Until I read "On Writing Well" by William Zinsser. From my point of view, it is not a self-help or motivational type of book. It's on writing English of different genres. The most important take-home message is that: I struggle, not because I'm a foreigner but because I haven't practiced enough.

And it's so encouraging. It means that the "broken language" is not scripted in my genes. There is room for improvement. I can be better, much better.

William Zinsser emphasized in the book that nobody is a naturally good writer. Native speakers struggle too. A good writer spends much time mastering their choices of words, their sentences, structures, their points in the paragraphs, the length of their text and their logic. If it's so for native speakers who spend years and years learning writing, why do I expect to be a good writer effortlessly? I need to write more and try harder.

"On Writing Well" is also a very pleasant read. I did read it out loud as a bedtime story for my daughter. I gained much confidence in writing and felt motivated to head back to the writing battle.

Duong Bui

Edmonton, July 14, 2024

PS: I'm not paid to advertise for the book :))))) 

Follow your passion? (repost)

 Many times in my 20s, I heard people said: "follow your passion (then success will follow you)". Most of the time, I have been looking for what I am passionate about. I like studying so I chose grad school. However, to be honest, I picked chemistry not because that it was my only love. I love chemistry the same way as I love mathematics and physics (and literacy, music, movies and many other things). I went for chemistry just because I was good at it (I actually enjoyed mathematics more). Chemistry is harder than general mathematics for most people because in our country, chemistry is introduced only from grade 8. In addition, nobody needs chemistry to count their money. So, my younger self recognized that chemistry was a wider boulevard. (All of the rationales are actually the products of my current self, at that point I did think that love was the reason).

"The job I love" becomes a cliche. Many people change job often or feel bored at work because they don't have the "right job". As many young people, I sometimes feel scared of not having a passion. "If you don't stand for something you will fall for anything" was my way of thinking. Early in my Ph.D. there were moments that I thought I could just quit and open a bakery or a cafe. However, I did recognize the enormous work required for a start-up and my lack of entrepreneur skills, so I thought to myself: a Ph.D. was still much more enjoyable. It's less risky to do what you know than to start a new path from scratch. 

It came clear to me after reading "Maximize Your Potential: Grow Your Expertise, Take Bold Risks & Build an Incredible Career" that passion is not something that preexists in my DNA, it's something that needs to be cultivated. It's a process of building skills and expertise and of constantly improving. How to know where is the place that we should build skills on? There is no straightforward answer. I guess, we should choose several paths until there is one we feel right. 

As my Ph.D. journey is coming to a finish line, I have been thinking a lot about my future career. My next step is crucial for my next 30-40 years. I have an important decision to make. As the results, I feel scared and overwhelmed. It really feels like there is an unlimited number of choices and possibilities. However, we are restrained by our experiences and knowledge. Choices, therefore, are not unlimited. However, I still don't know what is the best.

Uncertainty is a huge source of depression. I very much want to control my future, to know the exact steps I have to take. That gets me to the paradox of control: try to control everything leads to loosing control. Sounds like a headache.

It's a funny situation when you don't know which path to go, yet, need to make the move. We are living in a world that staying in status quo is not even an option. What can we do? After watching many self help videos, I decided to take it easier on myself. I let myself try hard on what I can do and to feel ok to make mistakes. A choice always comes with risks. If there is an array of options, each of them has pros and cons. The hard part of making decision is the scare of a permanent bad situation. If it turns out to be a wrong choice, we can't even change it. Sometimes, it's the case. Sometimes, a wrong path will lead to a severe, unrecoverable damage. Other times, it's not. The world is spinning so fast that many things can't be permanent or constant even when we desperately want it to be. As we can't control what hasn't come, allowing ourselves to make mistakes, to heal and to move on makes life sound a bit easier. Knowing that our frontal lobes are still developing even in the early 30s reminds us that there are still many chances in life.

Edmonton, 03/09/2023 (repost)

Chuyện đi hay ở

 Dạo này mình lười viết và đăng, thực ra là lười đăng vì thấy bản thân có nhiều phần nông cạn. Hôm nay nhận được một tin nhắn hỏi về trang cá nhân của mình, nói là bạn ấy có đọc một số bài viết mà giờ không thấy trang đâu nữa. Mình lại thấy có động lực viết tiếp. Cảm ơn bạn rất nhiều.

Nửa năm gần đây mình đang suy nghĩ chuyện đi hay ở. Suy nghĩ nhiều mà không ra. Mình đã tốt nghiệp Ph.D. rồi, giờ phải tính chuyện trăm năm là làm gì ở đâu. Một đứa chỉ biết học, không có tài năng gì nổi trội thì hợp ở lại làm học thuật hơn là ra ngoài chạy deadline. Thế nên mình quyết định làm postdoc, ở lại lab hiện giờ luôn. Thầy hướng dẫn của mình khuyên ở lại xong lên làm giáo sư ở đây luôn đi. Mình cũng muốn thế. Ngày xưa hay cuồng chân đi nhiều, giờ thấy cũng nên ổn định rồi. Ở đây trường cũng tốt, nhiều người quen, thiết bị cũng đủ cả, có nhiều ý tưởng chưa làm xong, có thể gọi là thuận gió đi lên. 

Nhưng mà tiện quá mình lại thấy vấn đề tiềm ẩn. Thứ nhất là mình chưa thấy ai làm Ph.D, postdoc xong làm luôn faculty ở một nơi cả. Thường các trường thích ứng viên có kinh nghiệm làm postdoc ở nơi khác hơn. Mấy cái grant hay học bổng cho postdoc cũng quy định là phải làm ở nơi khác. Mình sợ ở lại cơ hội sẽ giảm đi nhiều. Đang có đà tốt, mình không muốn phí phạm như thế.

Thứ hai là mình có đủ cơ hội làm postdoc ở nơi khác rank cao hơn. Có một thầy ở trường thuộc top 20 đề nghị mình sang làm. Mình cũng quen một số anh chị và một số bạn đang làm ở trường top 10. Thế nên mình có suy nghĩ là trường top 10 mình có thể với được. Lợi ích của trường lớn là cái danh, khi nộp CV đi đâu đó sẽ có ấn tượng ban đầu tốt. Tiếp theo là quan hệ, đi sang một nơi khác sẽ mở rộng cơ hội hợp tác sau này.

Thế sao không đi đi, còn suy nghĩ điều gì? 

Mình còn chưa biết đi đâu ! Nơi nhận mình thì không đi được (mình không có apply sang đó, thầy nghe bài thuyết trình của mình nên gạ sang thôi). Bên đó làm hướng khá giống lab mình bây giờ nên sẽ không tránh khỏi cạnh tranh. Có cố thế nào cũng sẽ không tránh khỏi cảm giác ăn cây đào rào cây mận. Cũng không có nơi nào mình nhất quyết muốn đến, không "nhất định phải đến Harvard làm postdoc". Cuối năm ngoái cũng có phỏng vấn với một cô ở trường top 3, đã nghĩ là nếu được nhận thì nhắm mắt đưa chân, đến đâu thì đến. Ai ngờ sau một thời gian hứa hẹn gặp mặt thăm lab, thì cô ấy nhắn là trót nhận nhiều sinh viên làm Ph.D. quá rồi không đủ sức thuê mình nữa. Thiết nghĩ cũng chỉ là cái cớ. Cũng tự nhủ là một giáo không vững lập trường như vậy thì có làm chung cũng không thoải mái. Nhưng mình cũng có thất vọng vì đã từ chối một nơi khác cũng danh tiếng không kém rồi. Từ đó mình rút ra kinh nghiệm là cho đến khi có hợp đồng, tiền vào túi rồi thì mới là chắc chắn, đừng có tự đổ nước nóng vào chân cắt đi cơ hội của mình.

Một số chuyện xảy ra trong cộng đồng học thuật gần đây lại làm mình nghĩ chắc gì trường lớn đã "thơm". Cuối cùng, cái quan trọng nhất không phải là thành quả lao động và đóng góp của mình vào khoa học sao? Nếu làm tốt thì ở đâu cũng tốt. Nơi cao thì nhiều gió, áp lực sẽ nhiều hơn là niềm vui nghiên cứu. Nhiều người vì quá áp lực mà làm không cẩn thận rồi nguỵ tạo kết quả đó thôi. Mình có là cái cây đủ lớn để đứng ở nơi như thế không?

Vậy là suy đi tính lại lúc nào cũng bị buộc giữa hai dòng ý kiến. Một bên là mong muốn thực sự cố gắng để vào trường lớn một lần, cuộc đời phải thực sự nắm vận mệnh trong tay. Bên khác lại bảo là chăm chỉ làm khoa học đi rồi mọi thứ tự nhiên sẽ tốt. Vẫn chưa biết đi thế nào. Phải chi thật sự xuất chúng thì có khi đã bị bê đi rồi chứ làm gì có thời gian mà ngồi lựa chọn, mà đếm trứng trong giỏ.

Duong Bui

Edmonton, 30/03/2024

How to save word file to high resolution PDF/A for archive on a mac

 Step 1:

In word, choose File -> print

Step 2: 

In the print dialog, go to the left lower corner, open the drop-down menu next to PDF and choose open in Preview

Step 3:

When the file is opened in Preview, go to File -> save

Step 4:

Choose create PDF/A

Done!!!!

The resolution of the document created this way (right) seems to be better than what created on a Window computer (left). No images were blacken.

Thước đo gì cho người làm khoa học

 Bài này mình viết (nhân một ngày thật buồn) với mục đích chia sẻ những hiểu biết của một nghiên cứu sinh sau 3 năm trải nghiệm và tích luỹ.

Mạnh, yếu trong ngành khoa học

Cho đến hết năm đầu làm nghiên cứu sinh mình vẫn có suy nghĩ rằng giới khoa học là một môi trường trong sạch, lành mạnh. Mọi nỗ lực nghiên cứu đều nhằm giải quyết vấn đề lớn nhỏ trong khoa học thuần tuý và đời sống. Nghiên cứu lớn thì tìm cách chữa ung thư. Nghiên cứu nhỏ thì chữa trầy da, chảy máu. Cái đúng là đúng, cái sai là sai. Không có chuyện dan díu mập mờ. Trên thực tế ngành nghiên cứu khoa học cũng khốc liệt như bao ngành nghề khác. Giới khoa học cũng có kẻ mạnh, kẻ yếu. Kẻ mạnh thì có nhiều cơ hội hơn kể cả về tiền tài và địa vị: lương cao hơn, nhiều giải thưởng hơn, nhiều vốn nghiên cứu hơn, dễ đăng báo hơn. Cũng giống như cuộc sống ngoài kia, kẻ mạnh thì thường ngày càng mạnh hơn, giống như người giàu thường hay ngày càng giàu hơn vậy.

Vậy làm sao để đánh giá kẻ mạnh và kẻ chưa đủ mạnh trong giới khoa học?

Có nhiều tiêu chí như: có nhiều báo đăng, báo đăng có bao nhiêu người trích dẫn (được đề cập đến trong bài báo khác, vấn đề này liên quan đến cách chỉ số như h-index và i10-index). Những tiêu chí này sẽ quyết định chỗ đứng của một người trong ngành.

Số lượng và chất lượng báo khoa học

Mỗi một công trình nghiên cứu thành công thường sẽ dẫn đến một bài báo. Trong một môi trường lí tưởng, nghiên cứu nào có tầm ảnh hưởng mạnh hơn sẽ được đăng ở báo lớn hơn. Bài báo sẽ có nhiều người quan tâm hơn từ đó nổi tiếng hơn. Nhiều người đề cập đến hơn, sẽ có nhiều trích dẫn hơn. Trên thực tế, chất lượng nghiên cứu (và viết báo) chỉ chiếm khoảng 49% trong việc đăng báo. 51% còn lại quyết định bởi (1) ai là người đứng tên cuối trong danh sách tác giả (thường là các giáo sư); (2) nghiên cứu đến từ cơ sở nào, đại học nào, có danh tiếng hay không; (3) nghiên cứu có mẫu thuẫn với lợi ích của chủ biên hay "người nổi tiếng" nào hay không; (4) tác giả cuối là nam hay nữ, v.v. Vì vậy nên có trường hợp gửi bài đăng báo, nhìn tên chủ biên được giao duyệt bài là mất hi vọng.

Một ví dụ kinh điển mà mình biết là một nghiên cứu được giải cực lớn trong năm gần đây. Nhóm nghiên cứu A ở một trường không nổi tiếng, giáo sư không nổi tiếng gửi đăng kết quả nghiên cứu X. Nhóm B ở một trường nổi tiếng cũng gửi đăng kết quả tương tự (nghiên cứu độc lập, nhóm B không biết nghiên cứu của nhóm A). Bài báo ở nhóm A bị từ chối đăng vì "không thú vị". Bài báo của nhóm B được đăng dễ dàng ở một tờ tạp chí lớn. Kết quả là giáo sư của nhóm B được giải rất lớn cho nghiên cứu X trong khi nhóm A đến cuối cùng được giải "ăn theo" để động viên mang tính xoa dịu tư tưởng.

"Chất lượng" một bài báo được đánh giá ngắn hạn bởi chỉ số ảnh hưởng (impact factor = IF) của tạp chí đăng. Về lâu dài thì có thể những bài "không may" được đăng ở tạp chí có IF thấp hơn có nhiều người đọc hơn, được trích dẫn nhiều hơn. Nhưng nhiều trường hợp tạp chí lớn hơn thường hấp dẫn người đọc hơn.

Vì đăng báo theo tên nên có nhiều trường hợp giáo sư tên tuổi của trường đại học lớn bị thu hồi báo vì phát hiện gian lận, khai khống số liệu. Câu hỏi đặt ra là tại sao từ đầu bài báo kia lại được đăng? Tại sao có thể vượt qua vòng khảo nghiệm "sát sao" một cách dễ dàng? Có bao nhiêu bài tương tự nhưng chưa bị phát hiện?

Câu hỏi bên lề: tạp chí có IF bao nhiêu là lớn? Trong ngành của mình IF 1-3 là nhỏ, 3-5 là tạm, 5-9 là trung bình, 10-20 là tốt, 20+ là siêu tốt. Thang này là ý kiến chủ quan mang tính cá nhân, không mang ra làm trích dẫn khoa học được.

h-index, i10-index

H-index và i10-index là hai chỉ số được dùng để đánh giá người làm khoa học, đặc biệt là người làm khoa học lâu năm. Có thể coi hai chỉ số này như tài khoản tích luỹ của một nhà khoa học.

H-index được tính bằng h-bài báo có ít nhất h-trích dẫn. Ví dụ người có h-index 20 có 20 bài báo có ít nhất 20 trích dẫn. Người này có thể có 100 bài báo nhưng 80 bài còn lại có ít hơn 20 trích dẫn thì h-index vẫn là 20. Chỉ số này không tính xem báo đăng ở tạp chí nào.

i10-index được tính bằng số bài có ít nhất 10 trích dẫn.

Trong thời gian đầu làm khoa học, h-index thường cao hơn vì h-index = 3 (3 bài có 3 trích dẫn) dễ đạt được hơn là 3 bài có 10 trích dẫn (i10-index =3). Đến khi h-index > 10 thì i10-index dễ tăng hơn vì có 20 bài có 10 trích dẫn dễ hơn là có 20 bài có 20 trích dẫn.

Lấy ví dụ, một trong những cây đại thụ trong giới khoa học mà mình hay theo dõi là cô Carolyn Bertozzi (Nobel hoá học 2022) có h-index 137, i10-index 469 ở thời điểm hiện tại.

Một giáo sư rất trẻ của Việt Nam, giáo sư Trần Xuân Bách có h-index 56, i10-index 199.

Gần đây mình cũng có theo dõi nhà toán học trẻ Phạm Tuấn Huy (giải thưởng của viện toán học Clay), còn rất trẻ mà cũng có h-index  và i10-index 8.

Người làm khoa học thường có thông tin trên những trang như google scholar giống như CV nghiên cứu vậy.

Tiếng vang trong lòng người cùng ngành

Thực tế là không ai lấy ấn tượng trong lòng người khác làm thước đo trao giải cả. Cũng không có giải thân thiện cho người làm khoa học như trong các cuộc thi hoa hậu. Tuy nhiên, người làm trong ngành thường sẽ biết nghiên cứu của một đơn vị nào đó có đáng tin tưởng hay không (không phải 100%). Nhưng tin tưởng hay không tin tưởng thì cũng là yêu thương để đấy mà thôi.

 

Kết

Hi vọng mình không cung cấp một cái nhìn quá tiêu cực về giới khoa học. Ngành nào cũng có mặt này mặt kia. Không thể phủ nhận rằng những nghiên cứu khoa học đã đang và sẽ phục vụ rất nhiều trong cuộc sống, Thời gian luôn là thước đo đúng đắn cho tầm ảnh hưởng cũng như tính xác thực của các công trình nghiên cứu. Chỉ là có nhiều lúc cần rất nhiều thời gian mà thôi.

P.S: Yêu ghét thì ở đâu cũng vậy, vốn dĩ con người đến với thế thới này là những cá thể độc lập. Mọi thứ chỉ là nhất thời.

Edmonton, 20230404

Rejection

 

A bad news came today, for a prize that I was really expecting to get. I had a high hope.

For a moment, I thought, rejection comes to me quite often these days and my poor heart is still trying to figure out how to handle the flood of emotions.

"Don't pretend that you haven't been to something worse than this", says brain. "You should already get used to all the bad that comes".

"Just give me some time", heart says, "every emotion deserves to be felt and acknowledged".

Then heart goes on crying.

"Can you cry quietly? My whole body aches" says brain.

....

"Your thoughts are way louder", says heart.

....

Rejection is normal in academia and life, we experience it all the time, they say.

All pains, however, are new.

I'm not that sad and not that depressed. Just, wounds, small or big, need time to heal.

 

Edmonton, July 07, 2023.

Năm tháng tuổi 20 mình hối hận điều gì

 Bước sang những ngày tháng tuổi 30+ mình hay được hỏi:...có hối hận không? Hối hận điều gì?

Hành trình may mắn

Cả một chặng đường từ năm 18 tuổi, nhìn lại, mình thường tổng kết bằng hai từ May Mắn. May mắn vì năm lớp 12 được giải hoá thành phố (tương đương với giải tỉnh). Thi đại học được thủ khoa ngành hoá. Từ đó may mắn được vào lớp tài năng của đại học Khoa Học Tự Nhiên, ĐHQG Hà Nội. Một đứa không trường chuyên lại được học cùng lớp với những bạn được giải quốc gia, quốc tế. Vốn tiếng Anh ít ỏi lại may mắn vào lớp QT1 cùng những siêu sao. Lúc đó khi giao tiếp trên lớp mình còn chẳng biết "minus" nghĩa là gì. Nhiều người có cách nhìn khác nhau nhưng mình thì vẫn thấy thật may mắn vì được học bổng đi Nga. Hành trình ngàn dặm bắt đầu bằng một bước chân ra sân bay Nội Bài ngày 8/11 năm ấy. Đến nay, 12 năm đã qua 13 nước, may mắn vì luôn có học bổng mà đi (trộm vía). So với nhiều người tài giỏi thì hành trình Âu, Á, lại Âu rồi Mỹ của mình không có đáng gì. Nhưng với mình, từ một con bé nhà quê, mua hè đi bắt cua bắt ốc, chăn trâu, cắt cỏ cá...đen nhẻm đen nhèm, 12 năm qua thực sự là hành trình cổ tích ngàn dặm.

Hối hận điều gì?

Hai đến ba năm gần đây, có nhiều người hỏi mình hối hận điều gì hơn. Một thầy trong hội đồng có hỏi liệu 2 năm qua (tính từ thời điểm ấy, đến giờ là 3 năm) mình có hối hận với quyết định của mình không? (Đại ý là có hối hận vì chuyển nhóm không?). (Chuyện chuyển nhóm mình có nhắc ở đây và lúc nào có thời gian sẽ viết riêng sau). Thầy hướng dẫn hỏi có tiếc vì không vào nhóm sớm hơn hay vì đã đi học thạc sĩ không? Biết đâu đã có thể sớm làm giáo sư rồi. Một anh bạn hỏi có thấy phí khi đi Nga không?

Những điều trên thì mình thực sự không thấy hối hận. Mình không sống chết vì điều gì lại thích đi đây đi đó. Hành trình 12 năm qua chẳng phải đã quá tốt rồi sao? Nếu mình xong tiến sĩ sớm hơn thì mình có cơ hội đi qua những nước kia không? Nếu ngày ấy không đi Nga thì có bao giờ được lang thang trên đường phố Matx-cơ-va hay Saint Peter? Có bao giờ đi du thuyền trên sông ngắm nhìn và ngưỡng mộ nước Nga vĩ đại hay không? Nếu tiết kiệm được 2-3 năm, đi làm giảng viên sớm hơn thì có phải bây giờ đã bị lo lắng và bó buộc vây quanh không? Người ta hay nói đời mỗi người có một thời gian biểu riêng. Cho đến giờ, mình không hối hận khi ngồi tính ngày tính tháng.

Dạo này có thời gian suy nghĩ hay còn gọi là thời gian "cô đơn" nhiều hơn (bạn mình từng hỏi: Dương có bao giờ cô đơn chưa? Cô đơn hay lắm. Haha). Nhìn lại, những ngày tháng của năm 20 mình có một vài hối hận.

Hối hận thứ nhất

Hối hận thứ nhất là bỏ qua cơ hội được ở cùng người thân và gia đình. Bà nội, bá, bà ngoại mất mình không có mặt. Lúc đó mình nghĩ khi không chứng kiến ai đó ra đi thì càng dễ dàng tưởng tượng là họ vẫn còn ở đó hơn. Trên thực tế, lắm lúc nhìn lại, cảm giác như một phần tuổi thơ đã mất đi rồi. Những dấu mốc quan trọng trong cuộc sống của bố mẹ, em trai, anh chị em họ, mình đều không được chứng kiến. Không ai trách điều gì nhưng là tự bản thân mình đã bỏ qua thật nhiều kỉ niệm nên có.

Hối hận thứ hai

Hối hận thứ hai là không trân trọng bản thân nhiều hơn và không cô đơn để giành thời gian cho mình nhiều hơn.  Vì từng không chú ý yêu thương bản thân nên nhiều lúc thấy...tủi thân. Ngày tháng đó thấy thật bình thường, giờ nhìn lại thấy có những lúc bản thân thật ...tội nghiệp. Dù có yêu quý thế nào cũng không ai có thể sống hộ cuộc đời người khác, đau hộ nỗi đau của người khác. Có yêu thương mình thì mới có thời gian và sức lực yêu thương người. Một người không yêu mình, lúc nào cũng đau khổ thì còn sưởi ấm đời ai được???

Hối hận thứ ba

Hối hận thứ ba là không trải nghiệm nhiều hơn. Những năm 20 tuổi lúc nào cũng tiếc tiền. Trộm vía, may mắn vì có bạn rủ đi múa ballet, rủ đi đây đi đó. Có những cơ hội chỉ đến một lần trong đời, không thử sẽ không bao giờ làm được nữa. Đến cuối cùng thì kỉ niệm và trải nghiệm mới ở lại được dài lâu.

 

Viết cho những ngày nhiều suy nghĩ

 

Dương Bùi

Photo from Canva

 

Study abroad: Housing in Canada (Edmonton)

 

Intro

After the excitement of getting accepted, one of the next thing we need to consider when going abroad is where to live. It is always the best to find a place to stay before taking our suitcases to the airport. How horrifying it is to set our feet to a completely new and far away country without knowing exactly where to go. In many countries at different universities it's really easy to rent a room or an apartment. There are always options like dormitories or apartments for students. Most of the time, student dormitories or university housing are really affordable. Unfortunately, sometimes, there are more students than rooms. On the other hand, some university housings are more expensive than renting somewhere else.

There are websites for housing in Canada that you can have a look: renfaster, bumper, kijiji, etc.  Before you decide to rent a place and sign the (long term) contract, there are things to consider:

Location

It's obvious that living near campus is more convenient. It's also easier to commute to be near bus stop or train stations. However, there is another important factor: safety. When I first came to Edmonton, I didn't know which place was better so I chose a cheap and convenient (near train station) property. It turned out to be a nightmare and I moved out after a month. Before moving to another place, my colleagues told me about the safe regions in Edmonton. You can easily figure it out by looking at the maps of criminal cases in Edmonton. Please check community safety map.

Landlord

It's not straightforward when it comes to choosing a landlord. Emails, texts, even meetings in person cannot tell you much about a person. When you first come to Edmonton, it is safer to rent from a company. There are options like: Boardwalk, Mayfield, Mainstreet, Parable, etc, if you want to rent an apartment or condo. These companies have housing everywhere with a range of price. I am not saying that it's completely a bad choice to rent from a private owner. It is just more risky. My first landlord in Canada sounded decent in emails (at least to my naive me at that point). After 7 years of study abroad, it was the first time that I needed to break the contract and lost my deposit to move to a safer and more peaceful place. Asking somebody in the city that you're moving to is also a great idea. They always know better (than you and the naive me).

Price

This should've been problem number 1, you think? Not really. When you do the search, you already see the price range. The landlords usually check the market before putting up their price. So there aren't much that you can do about. In Edmonton, price for 1 room is around CAD 500, CAD 750-1000 for 1 bedroom apartments or bachelors. 2 bedrooms nowadays cost CAD 1000 +. Utilities like water, heat are usually included but not electricity nor internet.

 

Happy searching and check out more of my blogs.

 

Lương nghiên cứu sinh ở Canada được bao nhiêu?

 

Cơ hội học lên cao và du học ngày càng nhiều, các bạn du học sinh cũng có nhiều lựa chọn hơn: chọn nước, chọn trường, chọn người hướng dẫn... Một trong những yếu tố thường được đặt lên bàn cân ngoài hướng nghiên cứu hot, giáo sư giỏi, nhiều báo đăng, trường danh tiếng ...là vấn đề tài chính.

Hôm nay mình xin chia sẻ một số điều mình biết về lương nghiên cứu sinh ở Canada, cụ thể là ở trường ĐH Alberta (một trong những trường top ở Canada và trên thế giới)

Xin vào vấn đề ngắn gọn như sau: Lương khởi điểm sau khi trúng tuyển vào chương trình sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ) là tầm 2200-2500 đô Canada (CAD 2200-2500), chưa trừ thuế và các chi phí khác. Các khoản chi khác gồm những gì? Khoản lớn nhất là … học phí. Khác với một số nước châu Âu, nghiên cứu sinh ở Bắc Mỹ (Mỹ, Canada) được tính là…sinh viên đi học đóng phí. Mức học phí phụ thuộc vào từng trường. Tuy nhiên sau khi trừ học phí thì tiền lương còn lại… một nửa.

Tiền học phí có bao gồm tiền bảo hiểm, phí trang thiết bị, cơ sở vật chất như phòng gym, bể bơi, sân trượt băng, tiền vé xe bus, phí cho các phòng hỗ trợ sinh viên. Thường nghiên cứu sinh phải hoàn thành một số tín chỉ nhất định (9-18 tín chỉ) trong 1-2 năm đầu, những năm sau không đi học trên lớp… vẫn phải đóng học phí.

Tiền lương có được tăng không?

Có, trên lý thuyết là có tăng theo năm, tuy nhiên rất ít (5%)

Tiền lương NCS do ai trả? trường hay người hướng dẫn

Nếu NCS đi làm trợ giảng (teaching assisant- TA) thì tiền lương do trường trả. Nếu giáo sư muốn bạn dành nhiều thời gian hơn cho nghiên cứu sẽ trả lương cho bạn để bạn không phải đi trợ giảng. Tuy nhiên có nhiều khoa không có hình thức trợ giảng nên lương do giáo sư trả 100%. Đi làm TA thường tốn khá nhiều thời gian nên nếu được giáo sư trả lương (buy out) thì sẽ có nhiều thời gian nghiên cứu hơn.

Tiền lương NCS có đủ sống không?

Về cơ bản là đủ sống. Nếu bạn sống một mình, tiền thuê một phòng ở mức trung bình tầm CAD500-600 đã bao gồm điện, nước, sưởi, mạng. Nếu có gia đình thì cần thuê chung cư, tối thiểu tầm CAD750-900 chưa tính tiền mạng và tiền điện. Với mức tiêu như vậy nếu chỉ dựa vào 1 nguồn lương NCS thì rõ ràng là chưa đủ. Tuy nhiên đối với NCS ở Canada, vợ hoặc chồng NCS có thể xin giấy phép lao động (open work permit) để sang làm việc. Nếu gia đình có trẻ em đang ở độ tuổi đi nhà trẻ, học phí cho nhà trẻ cũng khá cao. Nếu trẻ em sinh ra ở Canada sẽ được nhà nước hỗ trợ 1 phần học phí cộng với trợ cấp hàng tháng. Học sinh đi học từ bậc tiểu học trở đi không mất tiền.

NCS có được đi làm thêm không?

Về cơ bản NCS cũng như sinh viên quốc tế bậc đại học được đi làm tối đa 20 tiếng/tuần. Lương tối thiểu ở bang Alberta là CAD15/giờ. Thực tế thì công việc nghiên cứu khá vất vả và tốn nhiều thời gian nên thời gian đi làm thêm rất hạn chế.

NCS có nguồn thu nhập nào khác nữa không?

NCS có thể xin học bổng, có những học bổng có giá trị khá cao (CAD12000 hoặc hơn). Ngoài ra đối với gia đình thu nhập thấp có thể xin hỗ trợ từ trường. Chính phủ cũng có những khoản hỗ trợ nhỏ cho những gia đình/cá nhân phải trả tiền nhà nhiều hơn 1/3 lương.

Trên đây là những câu hỏi mà mình nghĩ nếu các bạn đăng kí làm NCS ở Canada có thể sẽ quan tâm. Về căn bản, làm NCS là lao động tri thức giá rẻ nên không hi vọng đây là “nghề” việc nhẹ lương cao.

Thân

Dương Bùi

Chất độc từ đồ chơi trẻ em bằng nhựa

Hầu hết đồ chơi trẻ em được làm từ nhựa vì chất liệu này rẻ, bền, nhẹ, dễ tạo hình, dễ tạo màu. Bản thân nhựa khá trơ và không gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ. Tuy nhiên rất nhiều chất được thêm vào trong quá trình tổng hợp, xử lý và gia công nhựa như chất làm đầy, làm cứng, phẩm màu, phụ gia làm tăng độ bền nhiệt, kháng tia cực tím, khử tĩnh điện, chống bắt lửa, phụ gia trợ gia công, làm dẻo, bôi trơn, vân vân ^{1, 2}. Trong những chất kể trên, nguy hiểm nhất và thường được nhắc đến nhiều nhất là dư lượng kim loại (trong chất tạo màu), phthalates (palsticizers) – chất làm nhựa dẻo, chủ yếu trong nhựa PVC và Bisphenol A (BPA) – chất chống oxi hoá trong nhựa PC.

Kim loại thường thấy trong nhựa là chì (Pb), Cadmi (Cd), Arsenic (As), Crom (Cr). Những kim loại này gây ngộ độc thần kinh, có hại tới các cơ quan nội tạng, gây ung thư, làm mềm xương ³.

Phthalates và Bisphenol A trong nhựa tác động lên hệ nội tiết, hệ sinh sản, hại gan, thận, tim và phổi. Phthaltes gây suy giảm khả năng sinh sản, tăng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt và ung thư tinh hoàn ở nam giới ⁴. Bisphenol A ảnh hưởng tới sự phát triển và hoạt động của não bộ, gây lo lắng, tăng hành vi tự kỉ, giảm trí nhớ và khả năng học hỏi, làm thay đổi hành vi xã hội ⁵.

Làm thế nào những chất này đi vào cơ thể trẻ em?

Trẻ em khám phá thế giới bằng tất cả giác quan có thể, cả bằng miệng. Trẻ thường cho tất cả những gì thấy được, cầm được lên miệng hoặc dùng miệng cắn tất cả mọi thứ có thể. Những chất từ nhựa bám vào lưỡi, ngấm vào nước bọt, đi vào cơ thể, ngấm vào máu, tham gia vào các quá trình sinh hoá trong cơ thể. Ngoài ra, phụ gia trong nhựa còn có thể bám vào thức ăn, đồ uống của trẻ.

(ảnh từ publicdomainpictures.net)

Vậy làm sao để tránh những chất độc này? Hay là không dùng nhựa nữa?

Nhựa là một vật liệu khá hấp dẫn với những tính chất ưu việt thế nên khá khó để bỏ đồ nhựa. Tránh đồ chơi làm từ nhựa chứa nhiều chất độc hại là việc không đơn giản, hiện nay chưa có phương pháp, dụng cụ đơn giản đại trà nào có thể phát hiện thành phần phụ gia trong nhựa. Hầu hết các kỹ thuật phân tích đòi hỏi kỹ thuật và máy móc phức tạp. Cách tốt nhất là mua sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế, có nhãn mác rõ ràng, đọc kỹ trên bao bì để mua sản phẩm không chứa BPA, không có phthalates, thay thế đồ chơi nhựa bằng gỗ, vải. Các sản phẩm bằng nhựa cần được rửa kĩ trước khi dùng (cách rửa, thường rửa với nước nóng, được viết trên bao bì của những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng). Chú ý phát hiện khi trẻ đưa đồ nhựa lên miệng cắn, nhai để giúp trẻ bỏ ra. Không mua những sản phẩm trôi nổi, màu sắc quá sặc sỡ, dễ tiết màu. 

(ảnh từ Pixabay)

DB